Λέσβος - Απολιθωμένο Δάσος - Ευρωπαϊκός Προορισμός Αριστείας 2009

Η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Λέσβου ανακηρύχθηκε Ευρωπαϊκός Προορισμός Αριστείας της Ελλάδας για το 2009 στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού προγράμματος “European Destinations of Excellence” (EDEN) – “Ευρωπαϊκοί Προορισμοί Αριστείας” για την «Προστατευόμενη περιοχή του Απολιθωμένου Δάσους».

Το θέμα του διαγωνισμού για το έτος 2009 ήταν «Ο Τουρισμός και οι Προστατευόμενες Περιοχές». Τα Κράτη-Μέλη του EDEN κλήθηκαν να επιλέξουν για το 2009 έναν προορισμό, που εντός των ορίων του υπάρχει επίσημα χαρακτηρισμένη «προστατευόμενη περιοχή» και στις περιοχές που συνορεύουν μ’ αυτή αναπτύσσεται βιώσιμος τουρισμός, ο οποίος χρησιμοποιεί την εν λόγω περιοχή ως συγκριτικό πλεονέκτημα τουριστικής ανάπτυξης.

EDEN - Ευρωπαϊκοί Προορισμοί Αριστείας

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ξεκινήσει την υλοποίηση του προγράμματος EDEN -
“ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΙ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΙ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ” από το 2006.

Βασικός στόχος του προγράμματος είναι τόσο η ανάδειξη των αξιών, της ποικιλομορφίας και των κοινών χαρακτηριστικών ευρωπαϊκών τουριστικών προορισμών όσο και η προβολή προορισμών όπου η τουριστική ανάπτυξη επιδιώκεται με τρόπο τέτοιο, ώστε να διασφαλίζεται η κοινωνική, πολιτιστική, οικονομική και περιβαλλοντική ισορροπία. Το πρόγραμμα επίσης στοχεύει στην ανάπτυξη και σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ των Ευρωπαίων πολιτών. Μέσω του προγράμματος αυτού η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στοχεύει ειδικότερα:

Κάθε χρόνο τα κράτη μέλη επιλέγουν έναν προορισμό βάσει θεματολογίας. Οι νικητές προορισμοί των συμμετεχόντων κρατών μελών βραβεύονται και προβάλλονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η Ελλάδα έχει συμμετάσχει εξαρχής σε όλες τις φάσεις του προγράμματος. Ειδικότερα, έχει συμμετάσχει στην πρώτη φάση το 2007 με θέμα ''Αγροτουρισμός'', όπου νικητής προορισμός αναδείχτηκε η Φλώρινα. Αντίστοιχα, η Ελλάδα συμμετείχε στη δεύτερη φάση του EDEN (2008) με θέμα ''Τουρισμός και Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά''. Νικητής προορισμός της δεύτερης φάσης του προγράμματος ανακηρύχθηκαν για την Ελλάδα τα Γρεβενά.

Tο Απολιθωμένο Δάσος της Λέσβου ήταν ο νικητής της τρίτης φάσης του προγράμματος που έτρεξε για το 2009 με θέμα ''Τουρισμός και Προστατευόμενες Περιοχές''.

Λέσβος: Το Νησί της Φύσης και του Πολιτισμού

Η Λέσβος βρίσκεται στο Βορειοανατολικό Αιγαίο και αποτελεί το τρίτο σε έκταση νησί της Ελλάδος με έκταση 1630 km2 και πληθυσμό 100.000 κατοίκων.

Η Λέσβος είναι γνωστή για τις αρχαιότητές της, τα μεσαιωνικά της κάστρα, τα παραδοσιακά χωριά, τους ελαιώνες, τη βιοποικιλότητα της και το μοναδικό Απολιθωμένο Δάσος. Ένα μεγάλο μέρος του Ανατολικού τμήματος του νησιού καλύπτεται από ελαιώνες, οι οποίοι σκεπάζουν λόφους και πλαγιές βουνών, σε αναβαθμίδες. Το Λεσβιακό τοπίο χαρακτηρίζει το γκριζοπράσινο χρώμα των ελαιώνων που έρχεται σε αντίθεση με το βαθυπράσινο χρώμα των πεύκων και των μεσογειακών θάμνων.

Το πλούσιο οικοσύστημα της Λέσβου περιλαμβάνει πολλά είδη πουλιών, ερπετών, εντόμων και θηλαστικών. Η Λέσβος αποτελεί έναν από τους κυριότερους σταθμούς των αποδημητικών πουλιών, τα οποία έρχονται από την Αφρική με κατεύθυνση την Ευρώπη. Λέσβος είναι ο γενέθλιος τόπος σημαντικών προσωπικοτήτων των γραμμάτων και των τεχνών, όπως η Σαπφώ και ο Αλκαίος, ο Πιττακός, ο φιλόσοφος Θεόφραστος, ο Αρίων, ο μεγάλος ζωγράφος Ιακωβίδης (1853 - 1932) και ο μεγάλος Νομπελίστας ποιητής Οδυσσέας Ελύτης.

Η Λέσβος είναι ιδιαίτερα προικισμένη ως προς το φυσικό της περιβάλλον και παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία οικοσυστημάτων. Οι φυσικές της ομορφιές, το κλίμα και η εύφορη γη της φιλοξενούν ανθρώπους με έμφυτη την αίσθηση του κάλλους και της αρμονίας, από την αρχαιότητα έως σήμερα. Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμη και κατά τη μυθολογία η Λέσβος ήταν γνωστή για την άνθιση των τεχνών. Η Λέσβος περιλαμβάνει τρεις προστατευόμενες περιοχές, οι οποίες ανήκουν στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Natura 2000, «Κόλπος Γέρας και Όρος Όλυμπος GR4110005», «Υγροβιότοποι Κόλπου Καλλονής GR4110004» και «Απολιθωμένο Δάσος –Δυτική Χερσόνησος GR4110003»

Στο ανατολικό τμήμα του νησιού επικρατεί ένα ιδιαίτερα υγρό κλίμα, σε αντίθεση με την υπόλοιπη Λέσβο. Οι πλαγιές του όρους Όλυμπος καθώς και η χερσόνησος της Αμαλής διαμορφώνουν το ανάγλυφο, ενώ ανάμεσά τους βρίσκεται η τεκτονική λεκάνη του Κόλπου της Γέρας με εντυπωσιακές βραχώδεις περιοχές στην ανατολική του πλευρά. Η βλάστηση σε χαμηλότερα υψόμετρα είναι η τυπική Μεσογειακή, με χαρακτηριστικούς αειθαλείς θάμνους με σκληρό φύλλωμα (ύψους 2 – 2,5 μέτρων), προσαρμοσμένους στις Μεσογειακές κλιματολογικές συνθήκες. Στα μεγαλύτερα υψόμετρα του Ολύμπου η χλωρίδα αλλάζει. Εδώ τα φυτά έχουν προσαρμοστεί σε πιο υγρές και κρύες κλιματολογικές συνθήκες. Σε αυτά τα υψόμετρα, επίσης, καλλιεργούνται ποικιλίες δένδρων, τα οποία σπάνια παρουσιάζονται στα Ελληνικά νησιά, όπως καστανιές, κερασιές, μηλιές και αχλαδιές.

Στο κεντρικό τμήμα του νησιού βρίσκονται ο Κόλπος της Καλλονής, ο οποίος καλύπτει μια τεράστια έκταση, που αποτελείται από πολλούς μικρότερους υγροτόπους. Τα οικοσυστήματα αυτά περιλαμβάνουν αλυκές, ποταμούς, καλαμιώνες, ελαιώνες, πευκοδάση. Συναντώνται επίσης πολλές σπάνιες ορχιδέες.

Στην παράκτια περιοχή του κόλπου υπάρχουν 17 φυσικοί και τεχνητοί υγρότοποι, που φιλοξενούν έναν εντυπωσιακό αριθμό πουλιών παγκοσμίου ενδιαφέροντος, αποδημητικών και μη. Κάθε άνοιξη η περιοχή πλημμυρίζει με παρατηρητές πουλιών, από όλο τον κόσμο. Πολλά σπάνια και προστατευόμενα είδη πουλιών, εντοπίζονται εδώ. Εξήντα έξι είδη αποδημητικών πουλιών έχουν καταγραφεί και 68 είδη πουλιών παραμένουν στον υγροβιότοπο σε μόνιμη βάση περιλαμβανομένων των Φλαμίνγκο (Phoenicopterus ruber), των Αλκυόνων (Alcedo attlis), των Πελαργών (Ciconia ciconia), (Ciconia nigra). Στη Λέσβο έχει καταγραφεί μια εντυπωσιακή ποικιλία φυτών. Εδώ βρίσκουμε βαλανιδιές, αγριοφυστικές, άγριες τριανταφυλλιές, καρυδιές, αμυγδαλιές και μηλιές καθώς και μια τεράστια ποικιλία βοτάνων όπως μέλισσα, μέντα, φασκόμηλο και γλυκάνισσο. Ακόμη εδώ μπορεί κανείς να βρει το Ροδόδενδρο (Rhododendron luteum), το οποίο δεν φύεται πουθενά αλλού στην Ελλάδα.

Δυτικά του νησιού, όπου βρίσκεται το Απολιθωμένο Δάσος, το κλίμα αλλάζει και γίνεται ξηρό, τα πετρώματα είναι ηφαιστειακά και οι πλαγιές του όρους Όρδυμνος διαμορφώνουν το ανάγλυφο της περιοχής. Η βλάστηση σε αυτό το μέρος του νησιού είναι η τυπική μεσογειακή φρυγανική. Κυρίαρχα φυτά εδώ είναι οι χαμηλοί, ακανθώδεις θάμνοι. Παρατηρώντας από κοντά διαπιστώνουμε μια τεράστια ποικιλία φυτών και ζώων. Εντυπωσιακό παράδειγμα αποτελούν τα δάση με τις βαλανιδιές. Παλαιότερα το εμπόριο των καρπών της βαλανιδιάς αποτέλεσε μεγάλο οικονομικό στήριγμα για το νησί. Την άνοιξη, τα ανθισμένα σπάρτα και οι ροδοδάφνες φωτίζουν την περιοχή με τα κίτρινα και ροζ άνθη τους.

Απολιθωμένο Δάσος–Διατηρητέο μνημείο της φύσης

Στη Δυτική Λέσβο, φυτικά απολιθώματα παρατηρούνται ανάμεσα στα ηφαιστειακά πετρώματα. Τα απολιθώματα αυτά συνιστούν το παγκοσμίως φημισμένο «Απολιθωμένο Δάσος Λέσβου», το οποίο καλύπτει μία έκταση 15.000 εκταρίων. Στη περιοχή έχουν καταγραφεί πολλές απολιθωματοφόρες θέσεις ιδιαίτερου ενδιαφέροντος με συστάδες απολιθωμένων κορμών δένδρων και εντυπωσιακοί ηφαιστειακοί γεώτοποι, αποτέλεσμα της ηφαιστειακής δραστηριότητας στην περιοχή πριν από 20 εκατομμύρια χρόνια. Για το λόγο αυτό η περιοχή του Απολιθωμένου Δάσους θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως ένα ανοιχτό παράθυρο στην γεωιστορική εξέλιξη του Αιγαίου τα τελευταία 20 εκατομμύρια χρόνια.

Οι επιστήμονες που ερευνούν και μελετούν το Απολιθωμένο Δάσος μιλούν με ενθουσιασμό για τη σπανιότητα και την τεράστια επιστημονική σημασία του μοναδικού αυτού μνημείου της φύσης.

Το Απολιθωμένο Δάσος αποτελεί ένα μοναδικό δασικό οικοσύστημα το οποίο απολιθώθηκε επί τόπου λόγω της έντονης ηφαιστειακής δραστηριότητας. Ο μεγάλος αριθμός ιστάμενων απολιθωμένων κορμών και ριζικών του συστημάτων σε πλήρη ανάπτυξη, αποδεικνύει την αυτοχθονία του Απολιθωμένου Δάσους. Η άριστη κατάσταση διατήρησης των απολιθωμένων δένδρων και η μεγάλη ποικιλία απολιθωμένων φυτών που έχουν βρεθεί αποδεικνύουν την τεράστια επιστημονική του αξία. Η σύνθεση της απολιθωμένης χλωρίδας αποτελεί έναν σημαντικό δείκτη των κλιματικών συνθηκών. Στο Απολιθωμένο Δάσος, καταγράφονται πληροφορίες για τα είδη των φυτών που αποτελούσαν τη χλωρίδα του νησιού, για τα ευρήματα του Δεινοθήριου (Prodeinotherium bavaricum) του παλαιότερου θηλαστικού που εμφανίστηκε στην Ελλάδα, και τις γεωλογικές συνθήκες που επικρατούσαν στον χώρο του Αιγαίου πριν 20 εκατομμύρια χρόνια.

Προστασία και διαχείριση του Απολιθωμένου Δάσους

Αναγνωρίζοντας την τεράστια περιβαλλοντική, γεωλογική και παλαιοντολογική αξία του Απολιθωμένου Δάσους της Λέσβου, το Ελληνικό Κράτος χαρακτήρισε το Απολιθωμένο Δάσος της Λέσβου ως «Διατηρητέο Μνημείο της Φύσης». Το 1995 ιδρύθηκε το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου με σκοπό τη μελέτη, προστασία, έκθεση και ανάδειξη αυτού του μοναδικού μνημείου της φύσης.

Οι κύριες απολιθωματοφόρες θέσεις έχουν περιφραχθεί και έχουν δημιουργηθεί όλες οι κατάλληλες υποδομές, για την εύκολη πρόσβαση των επισκεπτών, στο Πάρκο του Απολιθωμένου Δάσους, στο Πάρκο Σιγρίου και Πλάκας. Ένα δίκτυο περιπατητικών διαδρομών έχει δημιουργηθεί συνδέοντας τις κύριες θέσεις ενδιαφέροντος (απολιθωματοφόρες θέσεις, ηφαιστειακές δομές, φυσικά, πολιτιστικά και αρχαιολογικά μνημεία). Τα «Μονοπάτια της Λάβας» αποτελούν μία από τις κυριότερες διαδρομές. Κατά μήκος των μονοπατιών ο επισκέπτης μπορεί να συναντήσει χώρους ανάπαυσης, οι οποίοι βρίσκονται κοντά σε θέσεις ειδικού ενδιαφέροντος (απολιθωμένους κορμούς, κρατήρες ηφαιστείων κλπ). Ενημερωτικές πινακίδες παρέχουν στους επισκέπτες τις απαραίτητες πληροφορίες.

Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου καλύπτει μια έκταση 1600 τετραγωνικών μέτρων και περιλαμβάνει χώρους μόνιμων και περιοδικών εκθέσεων, βιβλιοθήκη, αίθουσα πολυμέσων, εστιατόριο και πωλητήριο. Οι μόνιμες εκθέσεις παρουσιάζουν την εξέλιξη των φυτών στη γη και τη δημιουργία του Απολιθωμένου Δάσους.Η χλωρίδα του Απολιθωμένου Δάσους παρουσιάζεται με πάνω από 40 διαφορετικά είδη απολιθωμένων ευρημάτων από τη δυτική Λέσβο. Στο Μουσείο επίσης παρουσιάζονται εντυπωσιακά γεωλογικά φαινόμενα τα οποία είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τη δημιουργία του Απολιθωμένου Δάσους καθώς και με την γενικότερη γεωλογική ιστορία της λεκάνης του Αιγαίου πριν 20 εκατομμύρια χρόνια.
Ο επισκέπτης του Απολιθωμένου δάσους μπορεί να λάβει πληροφορίες από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου στο Σίγρι, από το σημείο πληροφόρησης στο δήμο Ερεσού καθώς και από το κέντρο πληροφόρησης στη Μυτιλήνη. Μία σειρά ενημερωτικών δράσεων, παρουσιάσεων, διαλέξεων, περιηγήσεων, επιστημονικών συναντήσεων και εκπαιδευτικών προγραμμάτων, καθώς και πολιτιστικά δρώμενα, εκθέσεις έργων τέχνης, και συναυλίες λαμβάνουν χώρα την θερινή περίοδο στο Μουσείου.
Οι Γιορτές της Γης οργανώνονται κάθε χρόνο από τον Ιούλιο έως το Σεπτέμβριο περιλαμβάνοντας σειρά εκδηλώσεων. Η Γιορτή Αγροτουρισμού διοργανώνεται κάθεκαλοκαίρι προσδοκώντας να προωθήσει την τοπική παράδοση και να προσφέρει ποιοτικά τοπικά προϊόντα από τοπικές επιχειρήσεις και τους Γυναικείους Συνεταιρισμούς της Λέσβου.

Η πλούσια μυθολογία του νησιού ξεκινάει όταν ο οικιστής της Λέσβου, Μάκαρας, έδωσε στο νησί το όνομα του γαμπρού του, Λέσβος. Την περίοδο εκείνη οι πρώτες πόλεις πήραν τα ονόματά τους από τις κόρες και το γιο του Μάκαρα, Μυτιλήνη, Ίσσα, Άντισσα, Μύθημνα, Αρίσβη και Ερεσός. Αναφορές για το νησί της Λέσβου κατά την περίοδο του Τρωικού πολέμου βρίσκουμε στα Ομηρικά ποιήματα. Έρευνες έχουν δείξει ότι το νησί της Λέσβου κατοικούνταν από τη Νεολιθική περίοδο με κυρίαρχη πολιτιστική παρουσία και κατά την περίοδο του χαλκού. Ο πολιτισμός αυτού του νησιού επηρεάστηκε βαθιά από την γειτονική Τροία. Η αρχαία ιστορία της Λέσβου ξεκινάει το 546 π.Χ. όταν οι Πέρσες κατέκτησαν το νησί.

Μετά από μια σειρά μαχών και επαναστάσεων οι κάτοικοι του νησιού κατάφεραν να το απελευθερώσουν το 472 π.Χ. συμμετέχοντας στην Αθηναϊκή συμμαχία. Αργότερα οι Αθηναίοι και οι Σπαρτιάτες κατέκτησαν το νησί. Το 88 π.Χ. οι Ρωμαίοι κατακτούν τη Λέσβο και μετά την διαίρεση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας το νησί ενσωματώνεται στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Την περίοδο εκείνη αλλεπάλληλες επιθέσεις δέχθηκε η Λέσβος από τους Σλάβους και τους Σαρακηνούς και τελικά λεηλατήθηκε από τους Βενετούς και τους Κουρσάρους. Το 1354 η Λέσβος παραχωρήθηκε ως προίκα στον Γενουάτη ευγενή Φρ. Γατελούζο, γαμπρό του αυτοκράτορα Ι. Παλαιολόγου. Υπό την ηγεμονία της οικογένειας των Γατελούζων, οι τέχνες,τα γράμματα και το εμπόριο άνθισαν. Το 1456 η Λέσβος παραδίδεται στους Τούρκους και ενσωματώνεται στην Οθωμανική Αυτοκρατορία έως το 1912, όταν απελευθερώνεται από το Ελληνικό Ναυτικό.

Το Κάστρο της Μυτιλήνης: Το Κάστρο βρίσκεται στη βόρεια πλευρά της Μυτιλήνης και είναι ένα από τα μεγαλύτερα της Μεσογείου. Θεμελιώθηκε κατά τη περίοδο Ιουστινιανού πάνω στα ερείπια ενός ακόμα παλαιότερου οχυρού. Χρησιμοποιήθηκε και ανακαινίστηκε από τους Βυζαντινούς, Ενετούς, Γενοβέζους και Τούρκους.

Το Κάστρο του Μολύβου: Το Κάστρο που κυριαρχεί ψηλά στην πόλη χτίστηκε την εποχή του Βυζαντίου και ενισχύθηκε από τον Ενετό Φρ. Γατελούζο. Είναι το δεύτερο μεγαλύτερο κάστρο του νησιού και κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού χρησιμοποιείται για συναυλίες και πολιτιστικά δρώμενα.

Το Κάστρο του Σιγρίου: Το Βυζαντινό Κάστρο του Σιγρίου ανακαινίστηκε το 1757 από τους Τούρκους κατά τη διάρκεια της κυριαρχίας τους στο νησί. Βρίσκεται σε μια μικρή χερσόνησο πάνω από το λιμάνι με θέα στη παραλία και στο χωριό.

Το Ρωμαϊκό Υδραγωγείο στη Μόρια: Περίπου 600 μετρά δυτικά της Μόριας υψώνονται οι εντυπωσιακές αψίδες του σπουδαίου υδραγωγείου συνολικού μήκους 26 χιλιομέτρων που κατασκεύασαν οι Ρωμαίοι. Είναι τα απομεινάρια ενός εκπληκτικού τεχνικού έργου των πρώτων τριών αιώνων μ.Χ., το οποίο ξεκινούσε από την περιοχή της Αγιάσου και τροφοδοτούσε με νερό την πόλη της Μυτιλήνης.

Αρχαίο Θέατρο Μυτιλήνης: Ψηλά στη βόρεια πλευρά της πόλης σε μια πευκόφυτη περιοχή, βρίσκεται το Αρχαίο Θέατρο. Ήταν ένα από τα μεγαλύτερα της Ελλάδας με χωρητικότητα 15.000 θεατές! Κατασκευάστηκε κατά την Ελληνιστική περίοδο. Όταν ο Πομπηίος επισκέφθηκε το νησί, ενθουσιάστηκε τόσο ώστε έδωσε εντολή να ανεγερθεί παρόμοιο θέατρο και στη Ρώμη.

Ιερό των Μέσων: Το Ιερό των Μέσων βρίσκεται κοντά στην Αγία Παρασκευή. Στην αρχαιότητα βρισκόταν στο κέντρο του νησιού, γεγονός που προδίδει το όνομά του. Ο οκτάστηλος ιωνικού ρυθμού ναός είναι του 4ου π.Χ. αιώνα.

Βασιλική του Χαλινάδου: Τα υπολείμματα της παλαιοχριστιανικής του Χαλινάδου, βρίσκονται κοντά στην Αγία Παρασκευή. Η εκκλησία αυτή αποτελούσε τον κύριο ναό ενός μικρού μοναστηριού και χρονολογείται το δεύτερο μισό του 6ου αιώνα μ.Χ.

Γέφυρα της Κρεμαστής: Η Γέφυρα της Κρεμαστής χτίστηκε την εποχή των Γατελούζων μεταξύ του 1355 και 1462. Κατασκευασμένη εξ’ ολοκλήρου από πέτρα, αποτελεί ένα θαύμα της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής.

Πολλά από τα παλιά μοναστήρια της Λέσβου χρησιμοποιούνται ακόμα. Μερικά έχουν γίνει προορισμοί για προσκυνητές ενώ άλλα συνεχίζουν τις πνευματικές παραδόσεις του μακρινού παρελθόντος.

Η Μονή Λειμώνος χτίστηκε το 1523. Πρόκειται για ένα σύμπλεγμα κτιρίων που βρίσκονται μεταξύ της Καλλονής και της Φίλιας. Είναι ένα σημαντικό πνευματικό κέντρο με μουσείο, βιβλιοθήκη και κοινωνικές υπηρεσίες. Στην Αγιάσο βρίσκεται ο Ναός της Παναγίας, γύρω από τον οποίο συγκεντρώνεται η ζωή και οι δραστηριότητες του χωριού. Ένα ακόμη σημαντικό θρησκευτικό μνημείο του νησιού, είναι η Παναγία η Γλυκοφιλούσα της Πέτρας, που έχει χτιστεί πάνω σε έναν ηφαιστειακό λαιμό του ηφαιστείου του Λεπέτυμνου.

Η Μονή Ταξιαρχών στο Μανταμάδο χτίστηκε το 1700. Η σμιλευμένη εικόνα κατασκευάστηκε από ένα μοναχό ο οποίος χρησιμοποίησε λάσπη και αίμα από τους συντρόφους του που σκοτώθηκαν από επίθεση Σαρακηνών Πειρατών.

Πληροφορίες
Περιφερειακή Υπηρεσία Τουρισμού Β.Αιγαίου (ΕΟΤ, Μυτιλήνη): www.gnto.gr | Τηλ. 22510 42511
Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου: www.vorioaigaio.gr | Τηλ. 22510 28935
Νομαρχία Λέσβου: www.lesvos.gr | www.lesvoslemnos.com | Τηλ. 22510 47437
GO LESVOS: www.golesvos.com | Τηλ. 22510 48015
Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου: www.lesvosmuseum.gr | Τηλ. 22530 54434
Απολιθωμένο Δάσος Λέσβου - Παγκόσμιο και Ευρωπαϊκό Γεωπάρκο: www.petrifiedforest.gr | Τηλ. 22510 47033
Ένωση ξενοδόχων Λέσβου : www.filoxenia.net | Τηλ. 22510 41787